Diyet-Uzman Diyetisyen

Sağlıklı gıda tüketiminin 5 anahtarı, “temizlik, doğru pişirme, uygun şartlarda saklama, çiğ-pişmiş gıda ayırımının doğru yapılması ile taze ve sağlıklı hammadde temini” olarak sıralanıyor.

Gıdaların 70 derecede pişirilmesi tüketim için uygun bulunuyor. Çiğ gıdaların hazırlanmasında kullanılan bıçak ve kesim tahtalarının mutlaka ayrı olması gerekiyor. Gıdaların çok uzun süre buzdolabında saklanmaması, donmuş ürünlerin oda sıcaklığında çözdürülmemesi tavsiye ediliyor.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü”nün (KORGEM) hazırladığı broşüre göre; sağlıklı gıda tüketiminin ilk şartı, gıdaları hazırlamaya başlamadan önceki kişisel temizlik…

Buna göre, gıdalar hazırlanmadan, önce ellerin yıkanması gerekiyor ve hazırlama esnasında da yıkama işlemenin sık sık tekrarlanması gerekiyor. Ayrıca, gıda hazırlamada kullanılan tüm yüzeylerin ve aletlerin yıkanması ve sanitasyonunun (sağlık önlemleri) sağlanması, mutfaklarınsinek, böcek ve diğer hayvanlara karşı korunması gerekiyor.

Birçok mikroorganizmalar hastalık sebebi olmamakla beraber toprak, su, hayvan ve insanda oldukça geniş ölçüde bulunuyor. Bu mikroorganizmalar ellerle, giysilerde, kullanılan araç-gereçle gıdaya taşınıyor ve gıda kaynaklı hastalıklara sebep oluyor.

PİŞMİŞ GIDALARLA ÇİĞ GIDALARIN AYRILMASI GEREKİYOR
Gıdaların hazırlanma aşamasında taze et, kanatlı et ve deniz ürünlerinin diğer gıdalardan ayrılması gerekiyor. Özellikle çiğ gıdaların hazırlanmasında kullanılan bıçak ve kesim tahtalarının mutlaka ayrı olması gerekiyor.

Ayrıca, hazırlanmış gıdalar ile çiğ gıdaların birbirinden ayrılacak şekilde kapalı kaplarda saklanması gerekiyor. Çünkü, çiğ gıdalar özellikle et, kanatlı et ve deniz ürünleri ile bunların suları tehlikeli mikroorganizmalar içeriyorlar. Bu mikroorganizmalar gıdaların hazırlanması ve saklanması sırasında diğer gıdalara geçebiliyorlar.

UYGUN PİŞİRME
Özellikle et, kanatlı et, yumurta ve deniz ürünleri gibi gıdaların uygun pişirilmesi gerekiyor. Gıdaların kaynatılmasında en az 70 dereceye ulaşılması, et ve kanatlı etlerin sularının pembe değil, berrak olmasına dikkat edilmesi gerekiyor. Uygun pişirme hemen hemen tüm tehlikeli mikroorganizmaları öldürüyor.

Konuyla ilgili yapılan araştırmalar da gıdaların 70 derecede pişirilmesinin tüketim için güvenli olacağını gösteriyor.

GIDALARIN GÜVENLİ SICAKLIKLARDA SAKLANMASI
Pişmiş gıdaların 2 saatten fazla oda sıcaklığında bırakılmaması, pişmiş ve hassas gıdaların 5 derecenin altında soğutulması, servis sırasında ise pişmiş gıdaların 60 derecenin üzerinde ısıtılması gerekiyor.

Gıdaların çok uzun süre buzdolabında saklanmaması, donmuş ürünlerin oda sıcaklığında çözdürülmemesi tavsiye ediliyor. Gıdalar oda sıcaklığında saklandıkları zaman mikroorganizmalar çok çabuk çoğalıyorlar. Mikroorganizmaların 5 derecenin altında, 60 derecenin üstünde gelişmesi yavaşlıyor veya duruyor. Bazı mikroorganizmalar ise 5 derecenin altında büyümeye devam ediyor.

HAMMADDE KULLANIMI
Taze ve sağlıklı gıda seçmeye özen göstermek, gıdaların hazırlanmasında temiz su kullanmak, özellikle taze yenecek meyve ve sebzelerin akan su altında yıkanması gerekiyor.

Buz ve su dahil olmak üzere hammaddeler tehlikeli mikroorganizmalar ve kimyasallar bulamış olabiliyor. Toksinler zedelenmiş ve küflenmiş gıdalarda oluşabiliyor. Hammadde seçiminde dikkatli olunması yıkama ve soyma işlemleri ile doğabilecek risklerin azaltılması gerekiyor.

Kaynak: AA

ABD deki Kaliforniya Üniversitesi nde fareler üzerinde yapılan araştırma, ileri yaşlarda da sağlıklı beslenerek ömrün aylarca, hatta yıllarca uzatılabileceğini gösterdi. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisindeki habere göre, düşük kalorili beslenmeye başlandıktan iki ay sonra ömür uzatma etkisi görülmeye başlandı. Daha az yağlı ve kalorili beslenme şeklinin en çok karaciğere yaradığı belirtildi. Düşük kalorili beslenen farelerin, diğerlerine göre daha geç kanser olduğu ve daha uzun süre kanserle yaşayabildiği de görüldü.

Enfeksiyon hastalıklarından korunma diyetimizin toplam kalori miktarı 1500.
Bu diyetle ayda ortalama beş kilo verilebilir. Vitamin ve mineral yönünden oldukça zengin olan bu diyete başlamadan önce, mutlaka diyet uzmanınıza veya doktorunuza danışın.

1. Gün:

Kahvaltı: 1 su bardağı taze sıkılmış havuç suyu
30 gram beyaz peynir
50 gram kepek ekmeği
domates ve yeşil biber
Saat 10′da: 100 gram mandalina
Öğle: 150 gram dana rosto
2 kaşık patates püresi
5 yemek kaşığı bezelye - havuç gani
25 gram kepek ekmeği ve salata
Saat 16′da: 3 – 4 adet kestane
Akşam: 1 kase yağsız domates çorbası
180 gram ızgara köfte
6 yemek kaşığı zeytinyağlı pırasa
25 gram ekmek ve salata
Gece: 200 gram iyi yıkanmış kabuklu elma

2. Gün:

Kahvaltı: 250 gram light süt, süte karıştırmak için 15 gram bal
50 gram kepek ekmeği ve salatalık
Saat 10′da: Limonlu şekersiz çay, 4 diyet bisküvi
Öğle: 1 kase sebze çorbası
100 gram kıyma ve 200 gram semizotuyla hazırmlanmış kıymalı semizotu
1 kase cacık
1 dilim ekmek ve salata
Saat 16′da: Şekersiz kuru kayısı kompostası
2 diyet bisküvi
Akşam: 1 kase mercimek çorba
2 yumurtayla hazırlanmış menemen
25 gram kepek ekmeği
1 bardak ayran ve salata
Gece: Şekersiz kuşburnu çayı
2 diyet galeta
25 gram peynir

3. Gün:

Kahvaltı: Limonlu ıhlamur (şekersiz) çayı
2 ızgara sosis
25 gram ekmek
Saat 10′da: 200 gram portakal
Öğle: 150 gram bonfile
2 yemek kaşığı pilav
3 kaşık zeytinyağlı kabak
100 gram light yoğurt ve salata
Saat 16′da: 1 tane kiwi
Akşam: 1 kase ezogelin çorbası
200 gram derisiz tavuk
2 kaşık erişte makarna
1 tabak az yağlı salata
Gece: 200 gram iyi yıkanmış kabuklu armut

4. Gün:

Kahvaltı: 1 su bardağı greyfrut suyu
20 gram dil peyniri
25 gram kepek ekmeği
domates ve yeşil biber
Saat 10′da: ½ muz
Öğle: ¼ pizza,
5 – 6 adet kızarmış patates
1 bardak ayran ve salata
Saat 16′da: 1 su bardağı patlamış mısır
Akşam: 3 dilim (kalan) pizza
2 adet zeytinyağlı kereviz
25 gram kepek ekmeği ve salata
Gece: 2 adet havuç ve 150 gram yoğurtla hazırlanmış yoğurtlu havuç

5. Gün:

Kahvaltı: Şekersiz limonlu çay
1 tane yağsız tost
domatesli salata
Saat 10′da: 150 gram portakal
Öğle: 2 yumurta ve 80 gram patatesten hazırlanmış patatesli omlet
6 yemek kaşığı zeytinyağlı kereviz
salata
Saat 16′da: 20 gram kaşar peyniri
3 tane diyet bisküvi
Akşam: 8 yemek kaşığı etli kuru fasülye
3 yemek kaşığı bulgur pilavı
150 gram light yoğurt ve salata
Gece: 150 gram iyi yıkanmış kabuklu elma

6. Gün:

Kahvaltı: 240 gram portakal suyu
25 gram kepek ekmeği
10 gram üzüm pekmezi
6 adet zeytin ve salata
Saat 10′da: 2 tane havuç
Öğle: 1 kase tarhana çorbası
3 adet biber dolması
2 kibrit kutusu büyüklüğünde ıspanaklı börek
1 bardak ayran ve salata
Saat 16′da: 100 gram elma
100 gram armut
Akşam: 100 gram kıyma ve 100 gram ıspanakla hazırlanmış kıymalı ıspanak
2 yemek kaşığı spagetti
150 gram yoğurt ve salata
Gece: 25 gram light ekmek
20 gram dil füme

7. Gün:

Kahvaltı: Şekersiz limonata
30 gram sucuk
1 yumurta
25 gram ekmek
domatesli salata
Saat 10′da: 200 gram mandalina
Öğlen: 2 adet lahmacun
1 bardak ayran ve salata
Saat 16′da: 4 – 5 diyet bisküvi
Akşam: 200 gram karnıbahar ve 50 gram kıymadan hazırlanmış kıymalı karnıbahar
25 gram kepek ekmeği
200 gram light yoğurt ve salata
Gece: 200 gram light süt ve ½ muzdan hazırlanmış muzlu süt